pandoroma 64

 

1.ÜNİTE: İSLAM ÖNCESİ ARABİSTAN VE ARAPLARDA DİNİ VE SOSYO-KÜLTÜREL HAYAT

*Arap Yarımadası Asya, Afrika ve Avrupa kıtalarının kesişme noktasında yer alması bakımından önemli bir coğrafi konuma sahiptir. Yarımadanın İslâm kaynaklarında asıl adı “Şibhü Cezîreti’l-Arab(Arap Yarımadası)” iken kısaltma yoluyla Cezîretü’l-Arab şeklinde kullanılmıştır.

* Mekke, Medine ve Taif Hicaz’ın en önemli şehirleridir.

 

ARABİSTAN’IN SİYASİ TARİHİ:GÜNEY ARABİSTAN’DA KURULAN DEVLETLER:

MAÎNLİLER(Ticaretle uğraştılar)…..> SEBELİLER(Ticaret+Tarım)….>HİMYERÎLER(Savaşçı+Yahudileri destekliyorlar)…..>HABEŞLİLER(Ebrehe, Fil Vakası, Hristiyanları destekliyorlar)….>HİMYERÎLER(Yardım alıp idareyi tekrar ele geçiriyorlar fakat suikast sonucu öldürülüyorlar)…..> SÂSÂNÎLER(İslamiyete kadar hüküm sürdüler, Son Yemen Valisi Bazan İslamiyeti kabul edip Müslüman ilk Vali olmuştur)

 

AÇIKLAMA: Önce Mainliler var, bu halk ticaretle uğraşıyorlar, sonra Sebeliler bu bölgeyi ele geçiriyor. Sebeliler Mainlilerden farklı olarak ticaretin yanında tarımla da uğraşıyorlar. Sonra bu bölgeyi savaşçı olan Himyeriler ele geçiriyor. İslamiyetten önce Arabistan’da Mecusilik, Putperestlik, Hristiyanlık, Yahudilik gibi çeşitli dinler var. Himyeriler de Yahudileri destekliyorlar ve Hristiyanları Yahudi olmaları için zorluyorlar, olmayanları da diri diri çukurlarda yakıyorlar.  Bunun üzerine Hristiyanlar Habeşlilerden(Hristiyanları destekliyorlar) yardım istiyorlar. Habeşliler burayı ele geçiriyor. Fakat bir süre sonra halk Habeşlilerden memnun kalmıyor.Çünkü Yemen Valisi Ebrehe Kabe’ye gelen ziyaretçileri kendi yaptırdığı büyük kiliseye çekmek istiyor fakat başarılı olamıyor ardından Kabe’yi yıkmaya çalışıyor(Fil Suresi) bunda da başarılı olamıyor… Halk memnuniyetsizlik içerisindeyken Himyeriler yardım alıp idareyi tekrar ele geçiriyorlar fakat hemencecik suikasta uğruyorlar. Sonra burayı Sasaniler ele geçiriyor.İslamiyete kadar idareyi ellerinde tutuyorlar. Sonra İslami fetihler başlıyor bu arada İslamiyet’i kabul eden son yemen valisi Bazan, İslam Devletinin bölgedeki ilk valisi oldu.

**Güney Arabistandaki devletler hep YEMEN ve çevresindedir…

 

KUZEY ARABİSTAN’DA KURULAN DEVLETLER:

NABATÎLER:

Akabe körfeziyle Lut gölü arasında hüküm sürmüşlerdir. Merkez Akabe. Körf. biraz kuzeyindeki PETRA şehriydi. Roma ile çöl arasında tampon.. Roma işgaliyle ortadan kaldırılıyor.

 

TEDMÜRLÜLER:

Günümüze kitabeleriyle birlikte ulaşan harabeleri kalmıştır. Görkemli yapılar; Başkent: TEDMÜR… Uzeyne ve eşi Zeyneb en önemli hükümdarlarıdır… Fakat sonra Roma Kraliçe Zeyneb’i esir alıyor ve devlet son buluyor. İslam döneminde Halid bin Velid tarafından sulh yoluyla fethedilmiştir. 

 

GASSANİLER:

Yemen’den kuzeye göç etmişler, burada devlet kurmuşlar, Bizans’ın etkisiyle Hristiyan olup Bizans2ın vassalı olmuşlar ardından Bizansla birlikte İslam ordusuna karşı savaşıp savaşı kaybetmişler ve yok olmuşlardır.

 

HİRELİLER:

Güneyden kuzeye göç etmişler, Hireyi başkentleri yapıp devlet kurmuşlar, Sasanilerin vassalı olmuşlar, Bizans ve göçebe Araplar’dan gelecek saldırılara karşı tampon görevi üstlendiler, genelde Hristiyanlık yaygındı, Hire Nestûrî Hristiyanlığın merkezi haline gelmişti, tarım hayvancılık uluslararası ticaretle uğraştılar, edebiyatta ilerlediler, Hz. Ebu Bekir döneminde Halid b Velid tarafından fethedilmiştir. Kahtanilerden…

 

KİNDELİLER:

Kahtanilerden… Güney’den kuzey ve orta Arabistan’a göç etmişlerdir. Himyeriler’e tabi olarak kuruldu… Bizansla işbirliği yapıp Hire’ye karşı oluyor fakat sonra yeniliyor ve Kinde topraklarını  4 oğlu arasında paylaştırıyor… İslam Fetihlerine kadar Bizans müttefiki olmaya devam etti…

 

HZ.İBRAHİM VE KABE’NİN İNŞASI

*Amr b. Luhay, Mekke ve Kabe idaresini eline alınca tevhid geleneğini bozup şehirde putperestliğin başlamasına sebep oldu. Bundan dolayı “Arabistan’a putperestliği sokan kişi” olarak tanınır.

O tarihten itibaren halk Hz. İbrahim’in tebliğ ettiği, Allah’ın birliği(tevhid) esasına dayalı HANÎF dinini bırakarak putperestliği ve çok tanrıcılığı(politeizm)benimsediği için bu hadise Araplar’ın İslamiyet’ten önceki tarihlerinde bir dönmüm noktası sayılır.

**Hz. İbrahim eşi Hacer Validemizle oğlu İsmail’iAllah’ın emriyle Filistin’den Mekke’ye getirdi… O zamanlar Mekke ıssız bir yerdi, bir süre sonra anne-oğul susuzluk problemiyle karşılaştı. Hacer Validemiz Safa ve Merve arasında oğlu Hz. İsmail için su bulmak için çırpınırken, Hz. İsmail’in olduğu yerden su çıkmaya başladı(ZEMZEM)… Burada su olmasıyla bölge canlandı, ilk önce Cürhümlüler geldiler, İsmail onlardan Arapça öğrendi ve onlardan bir kızla evlendi… Hz İbrahim(as)’ın 3. gelişiyle Kabe’yi yapmaları emredildi, Hz. İsmail ile birlikte yaptılar. Aslında Kabe Adem (as) döneminde de yapılmıştı fakat zamanla yeri belirsizleşmişti…

Mekke’nin(Kabe’nin) İDARESİ:

Hz. İbrahim – Hz. İsmail – Cürhümlüler – Huzâa Kabilesi (Amr b Luhay) – Kureyş Kabilesi – Kusay b. Kilâb (Peygamber Efendimizin(sav) büyük büyük.. dedesi)

 

KUSAY B. KİLÂB’IN YAPTIĞI HİZMETLER:

-Mekke+Kabe hakimiyeti

-Kureyş kollarını Mekke’ye yerleştirdi

-Mekke topraklarını 10 parçaya ayırıp Kureyş2in on kolu arasında paylaştırdı

-Kabe’yi tamir ettirdi

-Cürhümlüler’in yerinden söktüğü Hacerülesved’i Kabe’deki yerine koydu

-Riyaset görevini oluşturup, geliştirdi.

 

RİYASET VE KAPSAMLARI

Riyaset: Mekke’nin dini ve siyasi yönetimidir.

Darünnedve: Kusay tarafından yaptırıldı. Kusayoğullarının’in ileri gelenlerinin toplantı salonu gibiydi, diğer Kureyş kollarından da 40 yaş üstü başkanlar katılabiliyordu.

Kıyâde: Ordu komutanlığı ve kabile başkanlığını ifade eder.

Livâ: Sancak muhafazasından sorumluluk vb

Hicâbe(veya Sidâne): Örtmek, Kabe’nin bakımı, anahtarları, gelen hediyeler, giriş çıkış… Hz. İsmail’den beri devam eden bir görevdir.

Sikâye: Hacılara su temini görevi…

Rifâde: Hacıları ağırlama ve yiyecek ihtiyaçlarını karşılama…

 

KAN YALAYANLAR VE KOKU SÜRÜNENLER

 

KUSAY öldükten sonra yetkileri büyük oğlu Abdüddar’a kaldı… Fakat bunu kabul etmeyenler oldu ve toplum 3’e ayrıldı: 

1-Abdümenafoğulları(Koku sürünenler): Birbirlerini sonuna kadar destekleyeceklerine yemin edipellerini güzel kokulu bir sıvıya buladıktan sonra Kabe duvarına sürdüklerinden dolayı “Koku sürünenler” lakabını almışlardır.

2- Abdüddaroğulları(Kan Yalayanlar): Birbirlerini destekleyeceklerine yemin ettikten sonra kestikleri kurmanının kanını yaladıkları için “Kan Yalayanlar” lakabını almışlardır.

3- Tarafsızlar

by pandoroma