esra arslangilay pandoroma 3

 

Soru:Riyânın hükmü nedir?

Cevap:Haramdır.

Soru:Riyâ ne demektir?

Cevap:Riyânın sözlük anlamı her hangi bir şeyi başkasına göstermektir.Dini anlamı ise,insanların kalplerine girmek için ibadet ve iyiliklerini teşhir etmektir.Allâhu Teâla için yapılması gereken amel ve tâati,insanların beğenmesi için yapmaktır.Buna gösteriş yapmak da denir.Riya,ihlasın zıddıdır.

 

Soru:Bir amelde riya olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Cevap:Bir amelde riya bulunup bulunmadığını belirleyen şey,onu yapmamanın nefse ağır gelip gelmemesidir.Eğer vazgeçip onu yapmamak nefse ağır gelmezse,yapılan amelde riya yoktur.Çünkü bir amelde riya olursa onu terk etmek nefse ağır gelir.Bu ağırlığın şiddet derecesi de riyanın şiddet derecesini gösterir.

 

Soru:Riyakarlığı anlamak mümkün müdür?

Cevap:Bir kimsede riya korkusunun bulunması,o kimsede riyanın bulunmadığını gösterir.Çünkü kendisinde riya bulunan bir kimse riyadan korkmaz.Kendisinde riyanın bulunmadığını veya riyanın korkulacak bir şey olmadığını söyler.

 

Soru:Amel ve ibadet yaparken aklımıza riya geliyor.Haram olduğunu da biliyoruz.Ne yapacağız?

Cevap:Amel ve ibadet yaparken riyanın akla gelmesi kaçınılmazdır.Ancak onun istemeden akla gelmesi riya değildir. Riya düşüncesi ancak iradi bir karar haline getirildiğinde haram olur.

 

Soru:Riya korkusuyla amel terk edilir mi?

Cevap:Riya korkusuyla ameli terk etmek zayıf insanların işidir.Güçlü olan kimseler ise,ameli terk etmek yerine riyayı terk ederler.Riya şeytanın bir hilesi ve tuzağıdır ve şeytanın bütün hile ve tuzakları gibi,o da güçlü bir iman ve irade karşısında etkisiz kalır.Allahu Teâla:

“Şeytanın hilesi zayıftır” buyurmuştur.(Nisâ suresi/ayet 76)

 

Soru:Şeytanın riya konusundaki taktikleri nelerdir?

Cevap:Şeytan önce inkar fikrini aşılayarak insanı ibadet ve hayır yapmaktan vazgeçirmeye çalışır.Bunu başaramayınca riya yoluyla aynı sonuca ulaşmayı dener.Vesvese yoluyla ona yaptığı işin büyük bir iş olduğunu söyler.Ancak insan,şeytanın vesvesesini tasdik edip,onu kendi iradesiyle kabul etmedikçe bunun,kendisine ve ameline bir zararı yoktur.

 

Soru: Peygamber Efendimiz bu konuda ne söylüyor?

Cevap:Sevgili Peygamberimiz(s.a.v)bir hadis-i şeriflerinde şöyle buyuruyor:

***Kıyamet gününde Allahu Teâla bir adama:”Ben sana güç ve kuvvet verdim.Sen bununla ne yaptın?” diye sorar.Adam:”Ben cihat ettim ve din düşmanlarıyla savaştım.”der.Allahu Teâla:”Fakat sen bunu benim için değil,güç ve kuvvetini göstermek için yaptın” der.

İkinci bir adama,”Ben sana mal ve servet verdim.Sen onunla ne yaptın?”diye sorar.Adam:”Ben sadaka verdim ve hayır işleri yaptım”der.Allahu Teâla:”Fakat sen bunları benim için değil,varlıklı ve cömert olduğunu göstermek için yaptın”der.

Üçüncü bir adama:”Ben sana Kur’an ilmi verdim.Sen bununla ne yaptın?”diye sorar.Adam:”Ben Kur’an okudum ve onun ilmini yaydım”der.Allahu Teâla:”Fakat sen bunları okumuşluğunu ve ilmini göstermek için yaptın”der ve bu üç adamı da cehenneme gönderir.(Müslim)

 

Soru:Amellerimizin önemini başkalarının da anlamasının durumu nedir?

Cevap:Bazı kimseler kendi gözlerinde büyük gördükleri amellerini,insanların da görmelerini isterler.Bunlar şunu bilmelidirler ki,ameller ancak ihlas ile yapılırlarsa büyüktürler.Bunun için,ihlassız ve riya karıştırılarak yapılan hiçbir amel büyük değildir.Böyle bir ameli ne Allah beğenir, ne de insanlar beğenirler.Onun için,ihlasla yapılan bir çakıl taşı kadar amel,riya ile yapılan dağ kadar bir amelden daha sevaplı,daha kıymetli,keyfiyetçe de daha büyüktür.

 

*Ali b.Hüseyin(r.a) Şöyle dua etmiştir:

-Allah’ım!Dışım halka iyi göründüğü halde,içimin kötü olmasından sana sığınırım.İnsanların gördüğü amellerimi düzeltip, senin gördüğün kalp ve niyetimi bozmaktan sana sığınırım.İnsanlara en güzel taraflarımı gösterip,sana en kötü taraflarımı göstermekten sana sığınırım.İyiliklerimle halkın rızasını kazanırken,kötülüklerimle senin kızgınlığını kazanmaktan sana sığınırım.(Amin..)

Çeşitli ayet ve hadislerden anlaşıldığı üzere,Allahu Teâla’ya halis bir şekilde ve yalnız onun rızası düşünülerek ibadet edilmesi emredilmiştir.Alınan sevaplar da niyetlere göre olacaktır.Bu da bize niyetin ne kadar önemli olduğunu,yaptığımız her işi yalnızca ve yalnızca Allah rızası için yapmanın ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.

Rabbim cümlemize, huzuruna kadar yükselip huzurunda hoşnutlukla kabul edeceği saf,tertemiz niyetler ve ameller nasip eylesin..Amin..

Kaynak:İhyâ’u Ulûmid’dîn